Χρυσή Βίζα: «Φοβού τους αλλοδαπούς και… επενδύσεις φέροντας»

By Φεβρουάριος 11, 2019

Του Κωνσταντίνου Δέδε

Πριν από λίγες ημέρες, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γίρκι Κατάινεν στην Κύπρο, έγινε σαφές ότι η Ε.Ε. παρακολουθεί στενά τα προγράμματα των κρατών –  μελών της ΕΕ για τη χορήγηση «χρυσών διαβατηρίων» σε επενδυτές από τρίτες χώρες και αργά ή γρήγορα η Κομισιόν θα παρουσιάσει προτάσεις για τη θέσπιση ενιαίων και αυστηρών κανόνων.

Αφορμή για την κινητοποίηση των ευρωπαϊκών υπηρεσιών στάθηκαν οι πρόσφατες επισημάνσεις της οργάνωσης «Διεθνής Διαφάνεια» (Transparency International) και του Οργανισμού «Παγκόσμιος Μάρτυρας» (Global Witness), σύμφωνα με τις οποίες «οι πύλες της Ευρώπης είναι ανοιχτές στο έγκλημα και τη διαφθορά, με δεδομένη τη χαλαρότητα, την έλλειψη διαφάνειας και την κακοδιαχείριση σε προγράμματα «Golden Visa»».

Στην Ελλάδα το πρόγραμμα «Golden Visa» θεσπίστηκε από την κυβέρνηση Σαμαρά με τον νόμο 4251/2014 και προωθείται εν πολλοίς και από το γνωστό σε όλους μας φορέα προσέλκυσης στρατηγικών επενδύσεων Enterprise Greece.

Σε αντίθεση με άλλα κράτη της ΕΕ, η Ελλάδα δεν χορηγεί διαβατήρια αλλά άδειες διαμονής σε επενδυτές που αγοράζουν ακίνητα αξίας άνω των € 250.000.

Με βάση τα στοιχεία της 31ης Αυγούστου 2018, ο συνολικός αριθμός χορηγήσεων αδειών διαμονής σε επενδυτές-αγοραστές ακινήτων έχει ανέλθει σε 3.154 (8.123 άδειες συμπεριλαμβανομένων και των μελών των οικογενειών τους) από την έναρξή του. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε ένα διάστημα τεσσάρων ετών έχουν εισρεύσει ποσά που ξεπερνούν το € 1 δισ.

Αυτό το κίνητρο ποιους βοήθησε;

1. Το τραπεζικό σύστημα στο οποίο εισέρρευσε ρευστότητα που ήταν αναγκαία σε μία περίοδο που μόνο εκροές εκτελούνταν με κάθε τρόπο,
2. νοικοκυριά που μπόρεσαν να αξιοποιήσουν τα ακίνητα τους,
3. το Ελληνικό δημόσιο που εισέπραξε φόρους είτε από τη μεταβίβαση ακινήτων είτε από οφειλέτες που αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους,
4. κατασκευαστικές εταιρείες που διεύρυναν τις δραστηριότητες και το προσωπικό τους,
5. επαγγελματίες που άντλησαν ρευστότητα και μπόρεσαν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους
6. και πάνω απ’ όλα τόνωσαν την αγορά του real estate.

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η εισροή αυτών των κεφαλαίων ήταν σαν όαση στην έρημο της κρίσης και της απραξίας.

Τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή; Πριν από τέσσερις μήνες έγινε γνωστή η υπόθεση με τα pos που βρέθηκαν στην Κίνα και αφορούσε την αγορά ακινήτων στην Ελλάδα. Έκτοτε, τα Τραπεζικά Ιδρύματα αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα κάθε επενδυτή αυτής της κατηγορίας. Και με την επίκληση του κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες θέτουν σημαντικά εμπόδια που καθιστούν το περιβάλλον ιδιαίτερα εχθρικό για τους επενδυτές αυτούς.

Οι ιθύνοντες, προκειμένου να αποφύγουν τον «κίνδυνο» προτιμούν είτε να αρνούνται τη συνεργασία προς κάθε αλλοδαπό, είτε να αιτούνται προσκόμισης στοιχείων που η έκδοση τους να είναι χρονοβόρα και ως εκ τούτου να επιβραδύνεται η υλοποίηση της επένδυσης.

Πλήθος αρθρογράφων έχει τοποθετηθεί με κεντρικό αφήγημα την προστασία του Τραπεζικού συστήματος. Αυτό έχει ως συνέπεια την ευδοκίμηση της ευθυνοφοβίας και την ανάλογη αντιμετώπιση κάθε επενδυτή.

Δεν νομίζω ότι είναι μόνο δική μου άποψη ότι κανένα σύστημα δεν προστατεύεται όταν επικρατεί ο φόβος και ο αποκλεισμός.

Ουδείς επιθυμεί να διευκολύνει εγκληματίες και από την άλλη όλοι επιθυμούν εισροή νέου χρήματος. Πως αυτά τα δύο μπορούν να συντονιστούν;

Εύκολα! Με την εφαρμογή πολιτικής μέτρων αυξημένης δέουσας επιμέλειας (Enhanced due Diligence) όπως ορίζεται με την απόφαση της Επιτροπής Τραπεζικών και Πιστωτικών Θεμάτων 281/5/2009 περί «Πρόληψης της χρησιμοποίησης των εποπτευομένων από την Τράπεζα της Ελλάδος πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας» όπως ισχύει.
Στην απόφαση αυτή περιλαμβάνονται όλα τα στοιχεία που πρέπει να ζητούνται από τους συναλλασσόμενους με τα Τραπεζικά Ιδρύματα προκειμένου να διαπιστώνεται η ταυτότητα τους και η προέλευση των κεφαλαίων που μεταφέρουν για να επενδύσουν ή για όποια άλλη αιτία.

Από το 2009 που ισχύει η εν λόγω απόφαση όλα τα Τραπεζικά Ιδρύματα έχουν υιοθετήσει σχετικές εσωτερικές πολιτικές / διαδικασίες και βάσει αυτών μπορούν να αποδέχονται κάθε πρόσωπο απ’ οπουδήποτε κι αν προέρχεται, εντός ή εκτός Ελλάδος, εντός ή εκτός Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Το αιτούμενο λοιπόν, δεν είναι αν υφίσταται νομοθετικό πλαίσιο. Το νομοθετικό πλαίσιο υφίσταται όπως επίσης και η ανάγκη για προσέλκυση επενδύσεων κάθε νόμιμου. Το μόνο που απουσιάζει είναι η θέληση…

Ίσως λοιπόν ήρθε η ώρα οι εμπλεκόμενοι φορείς να βρεθούν (Enterprise Greece, Τράπεζα της Ελλάδος, Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, Υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης) στο ίδιο τραπέζι και να βρεθεί μια Χρυσή Τομή.

Δύσκολο; Όχι φυσικά. Εκτός και αν η σημερινή κυβέρνηση αφήσει στην τύχη του το πρόγραμμα. Ή ακόμα χειρότερα αν αφήσει τους Ευρωπαίους να νομοθετήσουν ερήμην μας.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Δέδες είναι Δικηγόρος Αθηνών 

Δημοσιευτηκε στo www.capital.gr